Ακύρωση πλειστηριασμού λόγω μεγάλης διαφοράς οφειλής και αξίας ακινήτου

Ακύρωση αναγκαστικής κατάσχεσης και επιταγής προς εκτέλεση λόγω αντίθεσης στο 281 ΑΚ. Η συνολική οφειλή ανέρχεται στο 1/10 της αξίας του ακινήτου που εκτίθεται σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό και αποτελεί και την κύρια κατοικία της ανακόπτουσας.

(Η απόφαση δημοσιεύεται επιμελεία της δικηγόρου Αθηνών Άννας Τσουλφίδου).

ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΚΟΠΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ: 111/2026

ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Το δικαστήριο έκρινε ότι η καθ’ ης η ανακοπή εταιρία διαχείρισης απαιτήσεων επέσπευσε αναγκαστική εκτέλεση κατά της οφειλέτιδας – ανακόπτουσας επιλέγοντας μέτρο ιδιαίτερα επαχθές, ευρισκόμενο σε λογική ανακολουθία συγκριτικά με την ωφέλεια από την είσπραξη της απαίτησής της και υπερβαίνον τα ανεκτά όρια της θυσίας από μέρους της, δεδομένου ότι προέβη σε κατάσχεση για συνολική οφειλή ύψους 11.562,56 ευρώ πλέον τόκων, του ένδικου ακινήτου, εμπορικής αξίας μεγαλύτερης και δη τουλάχιστον 122.000 ευρώ, προκαλώντας έτσι υπέρμετρη βλάβη σε αυτήν, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη ότι πρόκειται να απωλέσει το ακίνητο που αποτελεί τη μοναδική της κατοικία.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, πράξεις κατάσχεσης και πλειστηριασμού περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη παραβιάζουν την αρχή της αναγκαιότητας ή του ηπιότερου μέσου, όταν η αξίωση του δανειστή είναι δυνατόν να ικανοποιηθεί με άλλο μέσο, ασυγκρίτως ηπιότερο για τον οφειλέτη, όπως με κατάσχεση άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, η αξία των οποίων είναι μικρότερη του αρχικά κατασχεθέντος στοιχείου, αξία, βέβαια, που καλύπτει την αξίωση του δανειστή και των τυχόν έτερων δανειστών που προβλέπεται ότι θα αναγγελθούν, οπότε η επιδίωξη ικανοποίησης αυτής με κατάσχεση περιουσιακού στοιχείου δυσανάλογης αξίας με την απαίτηση και με ζημία του οφειλέτη είναι άκυρη ως καταχρηστική.

Επίσης, πράξεις κατάσχεσης και πλειστηριασμού περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας υπό στενή έννοια, όταν εμφανίζονται ως μέτρα εξαιρετικής σκληρότητας για το συγκεκριμένο οφειλέτη, τα οποία υπερβαίνουν τα ανεκτά όρια της θυσίας του, ενώ, ταυτόχρονα, η απαίτηση που εκτελείται είναι μικρής αξίας και, συνεπώς, έκδηλη η μεγάλη δυσαναλογία μεταξύ του μέσου εκτέλεσης και του σκοπού για τον οποίον αυτό επιβάλλεται, ιδίως όταν το κατασχεθέν, εν γνώσει του κατάσχοντας, τυγχάνει ουσιώδες στοιχείο για την επιβίωση του οφειλέτη, όπως στην περίπτωση που αποτελεί τη μοναδική κατοικία του ίδιου και της οικογένειάς του.

Εν προκειμένω, το δικαστήριο έκρινε ότι οι προσβαλλόμενες επιταγή προς πληρωμή και έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης ακίνητης περιουσίας είναι άκυρες ως καταχρηστικές, ήτοι ως αντιβαίνουσες στα χρηστά συναλλακτικά ήθη, στους κανόνες ηθικής συμπεριφοράς που επικρατούν στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής έννομης τάξης, αλλά και την αντικειμενική καλή πίστη, δηλαδή την ευθύτητα και την εντιμότητα που απαιτούνται στις συναλλαγές. Συγκεκριμένα, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι, βάσει της επισπευδόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης, η θυσία που απαιτείται από την πλευρά της οφειλέτιδας, ήτοι η απώλεια περιουσιακού αντικειμένου αξίας 122.000 ευρώ, είναι δυσανάλογα μεγάλη για την ικανοποίηση απαίτησης ποσού 11.562,56 ευρώ.

Το γεγονός, λοιπόν, ότι η αξία του κατασχεθέντος ακινήτου είναι περίπου 10,5 φορές μεγαλύτερη από το ύψος της απαίτησης της καθ’ ης η ανακοπή, αποτελεί περίσταση που καθιστά την εκ μέρους της τελευταίας άσκηση του δικαιώματός της μη ανεκτή κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις και ιδέες του μέσου κοινωνικού και εμφρόνως σκεπτόμενου ανθρώπου.

Το δικαστήριο τόνισε, μάλιστα, ότι η ως άνω κρίση του περί της καταχρηστικότητας της επισπευδόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της ανακόπτουσας επιρρωνύεται και από το γεγονός ότι το πλειστηριαζόμενο ακίνητο αποτελεί την κύρια κατοικία της ανακόπτουσας. Συνεπώς, σε περίπτωση ευδοκίμησης του πλειστηριασμού, οι συνέπειες που θα επέλθουν στο πρόσωπο της ανακόπτουσας από την απώλεια του περιουσιακού αυτού αντικειμένου της θα είναι ιδιαίτερα επαχθείς, συγκρινόμενες με τις συνέπειες από τη ματαίωση της ικανοποίησης του δικαιώματος είσπραξης της καθ’ ης.

Απόσπασμα της απόφασης

[. . .]

Από τα προαναφερθέντα και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 116 ΚΠολΔ και 281 ΑΚ, ερμηνευόμενων και με βάση τη θεμελιώδη αρχή της αναλογικότητας, κρίνεται ότι οι προσβαλλόμενες επιταγή προς πληρωμή και έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης ακίνητης περιουσίας είναι άκυρες ως καταχρηστικές, ήτοι ως αντιβαίνουσες στα χρηστά συναλλακτικά ήθη, στους κανόνες ηθικής συμπεριφοράς που επικρατούν στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής έννομης τάξης, αλλά και την αντικειμενική καλή πίστη, δηλαδή την ευθύτητα και την εντιμότητα που απαιτούνται στις συναλλαγές. Τούτο δε διότι, βάσει της επισπευδόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης, η θυσία που απαιτείται από την πλευρά της ανακόπτουσας οφειλέτιδας, ήτοι η απώλεια περιουσιακού αντικειμένου αξίας 122.000 ευρώ, όπως αυτή προσδιορίσθηκε από την πλευρά της καθ’ ης για τις ανάγκες της επισπευδόμενης από την ίδια αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της, είναι δυσανάλογα μεγάλη, για την ικανοποίηση απαίτησής της, ποσού 11.562,56 ευρώ, η οποία συγκριτικά με αυτή, τυγχάνει δυσανάλογα μικρή. Τούτων δοθέντων, το γεγονός ότι η αξία του ανωτέρω ακινήτου ιδιοκτησίας της ανακόπτουσας, που εκτίθεται στον προαναφερόμενο πλειστηριασμό, όπως καθορίσθηκε στην προσβαλλόμενη κατασχετήρια έκθεση, είναι περίπου 10,5 φορές μεγαλύτερη από το ύψος της απαίτησης της καθ’ ης η ανακοπή, αποτελεί περίσταση που καθιστά την εκ μέρους της τελευταίας άσκηση του δικαιώματος της μη ανεκτή κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις και ιδέες του μέσου κοινωνικού και εμφρόνως σκεπτόμενου ανθρώπου.

Επιπροσθέτως, η ίδια αρκούντως μεγάλη διαφορά μεταξύ της αξίας (τιμής εκτίμησης – τιμής πρώτης προσφοράς) του ανωτέρω ακινήτου, που εκτίθεται στον προαναφερόμενο πλειστηριασμό και της απαίτησης της καθ’ ης έχει ως συνέπεια να υφίσταται προφανής δυσαναλογία μεταξύ του χρησιμοποιούμενου μέσου εκτέλεσης και του επιδιωκόμενου σκοπού, καθόσον η εκ μέρους της καθ’ ης η ανακοπή δανείστριας αναγκαστική εκτέλεση υπερβαίνει τα όρια της θυσίας της ανακόπτουσας οφειλέτιδας. Συνεπώς, με την επίσπευση του προαναφερόμενου πλειστηριασμού προκαλείται η εντύπωση έντονης αδικίας σε βάρος της ανακόπτουσας (υπόχρεης) σε σχέση με το όφελος της δικαιούχου καθ’ ης η ανακοπή, σύμφωνα και με όσα εκτέθηκαν αμέσως παραπάνω στην προηγηθείσα νομική σκέψη της παρούσας. Η προδιαληφθείσα κρίση του Δικαστηρίου περί της καταχρηστικότητας της, δυνάμει της ανακοπτόμενης επιταγής προς πληρωμή και της ανακοπτόμενης έκθεσης κατάσχεσης ακινήτου, επισπευδόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της ανακόπτουσας επιρρωνύεται και από το γεγονός ότι το πλειστηριαζόμενο ακίνητο αποτελεί την κύρια κατοικία της ανακόπτουσας, ήτοι το κέντρο των βιοτικών της συμφερόντων, και συνεπώς, σε περίπτωση ευδοκίμησης του πλειστηριασμού, οι συνέπειες που θα επέλθουν στο πρόσωπο της ανακόπτουσας από την απώλεια του περιουσιακού αυτού αντικειμένου της θα είναι ιδιαίτερα επαχθείς, συγκρινόμενες με τις συνέπειες από τη ματαίωση της ικανοποίησης του δικαιώματος είσπραξης της καθ’ ης. Από τα προαναφερθέντα εξάγεται, επομένως, ασφαλές συμπέρασμα ότι η καθ’ ης η ανακοπή επέσπευσε αναγκαστική εκτέλεση κατά της οφειλέτιδας – ανακόπτουσας επιλέγοντας μέτρο ιδιαίτερα επαχθές, ευρισκόμενο σε λογική ανακολουθία συγκριτικά με την ωφέλεια από την είσπραξη της απαίτησής της και εντεύθεν υπερβαίνον τα ανεκτά όρια της θυσίας από μέρους της, δεδομένου ότι προέβη σε κατάσχεση για συνολική οφειλή ύψους 11.562,56 ευρώ πλέον τόκων, του ένδικου ακινήτου, εμπορικής αξίας μεγαλύτερης και δη τουλάχιστον 122.000 ευρώ για ολόκληρο το ποσοστό πλήρους κυριότητας 100%, προκαλώντας υπέρμετρη βλάβη σε αυτήν, εφόσον πρόκειται να απωλέσει το ακίνητο που αποτελεί τη μοναδική κατοικία της ιδίας, με αποτέλεσμα να είναι έκδηλη η δυσαναλογία μεταξύ του επιλεχθέντος μέσου εκτέλεσης και του επιδιωκόμενου σκοπού. Η ως άνω επαχθής για την ανακόπτουσα συνέπεια στοιχειοθετεί την απαιτούμενη εκ της διάταξης του άρθρου 159 περ. 3 του ΚΠολΔ βλάβη εκ των προσβαλλόμενων πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης και ως εκ τούτου οι προσβαλλόμενες πράξεις εκτέλεσης τυγχάνουν κατά παραδοχή ως ουσιαστικώς βάσιμου του παραπάνω σχετικού λόγου ανακοπής ακυρωτέες.

[. . .]

Το πλήρες κείμενο της απόφασης 111/2026 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθήνας

Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)