Απαγόρευση χρήσης μετρητών σε συναλλαγές πάνω από 500 ευρώ. Κυρώσεις και πρόστιμα

Απαγόρευση χρήσης μετρητών σε συναλλαγές αξίας άνω των πεντακοσίων (500) ευρώ. Κυρώσεις και πρόστιμα. Με διατάξεις του νόμου 5301/2026, τροποποιείται ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας και επιβάλλεται πρόστιμο στις επιχειρήσεις που δέχονται πληρωμή με μετρητά που αντιστοιχούν σε συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω

Οι σχετικές διατάξεις του νόμου 5301/2026 έχουν ως εξής:

Νόμος 5301/2026 – ΦΕΚ Τεύχος Α 74/15.05.2026
Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις.

Άρθρο 38
Παράβαση αποδοχής πληρωμών με μετρητά αξίας μεγαλύτερης των πεντακοσίων ευρώ – Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 57 Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας

Στην παρ. 10 του άρθρου 57 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α’ 58), περί παραβάσεων σχετικών με την απεικόνιση των οικονομικών συναλλαγών, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) οι λέξεις «φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω, που εκδίδονται για πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών σε ιδιώτες» αντικαθίστανται από τις λέξεις «συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω», β) οι λέξεις «στοιχείων λιανικής πώλησης που εκδίδονται για τη συναλλαγή» αντικαθίστανται από τη λέξη «συναλλαγών» και η παρ. 10 διαμορφώνεται ως εξής:

«10. Σε επιχείρηση που, κατά παράβαση της παρ. 3 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010 (Α’ 58), δέχεται πληρωμή με μετρητά που αντιστοιχεί σε συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω, επιβάλλεται για κάθε παράβαση πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας των συναλλαγών.»

Άρθρο 77
Τρόπος εξόφλησης συναλλαγών πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες – Τροποποίηση παρ. 3, κατάργηση παρ. 6 και προσθήκη παρ. 6Α στο άρθρο 20 του ν. 3842/2010

1. Στην παρ. 3 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010 (Α’ 58), περί διασφάλισης και ελέγχου συναλλαγών, επέρ- χονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο πρώτο εδάφιο, αα) οι λέξεις «Τα φορολογικά στοιχεία συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω, που εκδίδονται για πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών σε ιδιώτες» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες, συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω», αβ) οι λέξεις «λήπτες τους,» διαγράφονται, β) στο δεύτερο εδάφιο, η λέξη «στοιχείων» αντικαθίσταται από τη λέξη «συναλλαγών» και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:

«3. Συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες, συνολικής αξίας πεντακοσίων (500) ευρώ και άνω, εξοφλούνται από τους αγοραστές των αγαθών ή των υπηρεσιών, αποκλειστικώς με τη χρήση μέσων πληρωμής με κάρτα ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου πληρωμής, όπως ενδεικτικά άλλα όχι περιοριστικά τραπεζικό έμβασμα, πληρωμή μέσω λογαριασμού πληρωμών, χρήση ηλεκτρονικού πορτοφολιού. Δεν επιτρέπεται εξόφληση των συναλλαγών αυτών με μετρητά.»

2. Στο άρθρο 20 του ν. 3842/2010 προστίθεται παρ. 6Α ως εξής:

«6Α. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, δύναται να ορίζονται ορισμένες κατηγορίες ιδιωτών, οι οποίες εξαιρούνται από την υποχρέωση της παρ. 3 και να ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο θέμα για τον τρόπο, την διαδικασία και τις προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαίρεσης. Με όμοια απόφαση εξειδικεύεται η έννοια της συναλλαγής πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών της παρ. 3.»

3. Η παρ. 6 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010 καταργείται.

Κυρώσεις για χρήση μετρητών σε συναλλαγές άνω των 500 ευρώ

Με διατάξεις του νόμου 5073/2023, τροποποιήθηκε ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας και επιβάλλονται κυρώσεις για χρήση μετρητών σε συναλλαγές άνω των 500 ευρώ

Οι σχετικές διατάξεις του νόμου 5073/2023 αναφέρουν τα εξής:

Νόμος 5073/2023 – ΦΕΚ τεύχος Α 204/11.12.2023
Μέτρα για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και άλλες επείγουσες διατάξεις

Άρθρο 6
Κυρώσεις για χρήση μετρητών άνω του προβλεπόμενου ορίου – Προσθήκη παρ. 1Α και τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 54 Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας

Στο άρθρο 54 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4987/2022, Α’ 206), περί επιβολής προστίμων: α) προστίθεται παρ. 1Α, β) στην παρ. 2: βα) επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις, ββ) στα πρόστιμα του εισαγωγικού της εδαφίου περιλαμβάνονται και οι παραβάσεις της παρ. 1Α, βγ) οι περ. στ) και θ) αντικαθίστανται, βδ) προστίθεται περ. ιβ), βε) στην περ. β) του τελευταίου εδαφίου αφαιρούνται τα νομικά πρόσωπα και οντότητες και οι παρ. 1 έως 2 διαμορφώνονται ως εξής:

«1. Για καθεμία από τις παρακάτω παραβάσεις επιβάλλεται πρόστιμο στον φορολογούμενο ή οποιοδήποτε πρόσωπο, εφόσον υπέχει αντίστοιχη υποχρέωση από τον Κώδικα ή τη φορολογική νομοθεσία που αναφέρεται στο πεδίο εφαρμογής του:
α) δεν υποβάλλει ή υποβάλλει εκπρόθεσμα ή υποβάλλει ελλιπή δήλωση πληροφοριακού χαρακτήρα ή φορολογική δήλωση από την οποία δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου,
β) δεν υποβάλλει ή υποβάλλει εκπρόθεσμα φορολογική δήλωση,
γ) δεν υποβάλλει ή υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση παρακράτησης φόρου,
δ) δεν ανταποκριθεί σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης για παροχή πληροφοριών ή στοιχείων,
ε) δεν συνεργαστεί στη διάρκεια φορολογικού ελέγχου,
στ) δεν γνωστοποιήσει στη Φορολογική Διοίκηση τον διορισμό του φορολογικού εκπροσώπου του,
ζ) δεν προβαίνει σε εγγραφή στο φορολογικό μητρώο ή εγγράφεται στο φορολογικό μητρώο περισσότερες φορές,
η) δεν συμμορφώνεται με τις κατά το άρθρο 13 υποχρεώσεις του,
θ) [Έχει καταργηθεί],
ι) [Έχει καταργηθεί],
ια) εκδίδει στοιχεία λιανικής πώλησης χωρίς τη χρήση φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού ή από εγκεκριμένο και μη δηλωμένο φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό,
ιβ) εκδίδει δελτία και αποδείξεις από το Ολοκληρωμένο Σύστημα Ελέγχου Εισροών Εκροών, χωρίς τη χρήση εγκεκριμένου μοντέλου μηχανισμού σήμανσης (Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ.),
ιγ) δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της παρ. 1 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010 (Α’ 58),
ιδ) δεν υποβάλλει ή υποβάλλει ανακριβή στοιχεία αναφορικά με τις κατά την παρ. 8 του άρθρου 62 του ν. 4170/2013 (Α’ 163) υποχρεώσεις του,
ιε) δεν εκδίδει λογιστικά αρχεία ή εκδίδει ή λαμβάνει ανακριβή λογιστικά αρχεία (παραστατικά), για πράξεις που δεν επιβαρύνονται με Φ.Π.Α.,
ιστ) διακινεί αγαθά χωρίς την ύπαρξη παραστατικών στοιχείων διακίνησης,
ιζ) δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της παρ. 3 του άρθρου 20 του ν. 3842/2010.
ιη) δεν υποβάλλει ή υποβάλλει εκπρόθεσμα ή υποβάλλει ανακριβή δήλωση κατοχής, απόκτησης, μεταβολής και διακοπής λειτουργίας τερματικών Ηλεκτρονικής Μεταφοράς Κεφαλαίων στο Σημείο Πώλησης («Electronic Funds Transfer at the point of sale, EFT/POS»).

1Α. Για παραβάσεις που αφορούν δήλωση Φ.Π.Α. του άρθρου 47α του Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248), καθώς και για παραβάσεις που αφορούν ενιαία δήλωση Φ.Π.Α. υποβλητέα σε άλλο κράτος μέλος, στο πλαίσιο ειδικών καθεστώτων αντίστοιχων των άρθρων 47β, 47γ και 47δ του Κώδικα Φ.Π.Α., εφόσον η Ελλάδα είναι κράτος μέλος κατανάλωσης, επιβάλλεται πρόστιμο στον υποκείμενο ή στον μεσάζοντα που ενεργεί για λογαριασμό του σε περίπτωση μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής ενιαίας δήλωσης Φ.Π.Α., εκτός αν πρόκειται για μηδενική δήλωση. Με απόφαση του Διοικητή καθορίζεται η διαδικασία επιβολής του ανωτέρω προστίμου, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.

2. Τα πρόστιμα για τις παραβάσεις των παρ. 1 και 1Α καθορίζονται ως εξής:
α) εκατό (100) ευρώ σε περίπτωση μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής σχετικά με την περ. α) της παρ. 1 και, στις φορολογίες κεφαλαίου, για κάθε παράβαση των περ. α), β), γ), δ), στ) και ιγ) της παρ. 1,
β) εκατό (100) ευρώ για κάθε παράβαση των περ. β), γ) και δ) της παρ. 1, αν ο φορολογούμενος δεν είναι υπόχρεος τήρησης λογιστικών αρχείων (βιβλίων),
γ) διακόσια πενήντα (250) ευρώ, για κάθε παράβαση των περ. β), γ), δ) και στ) της παρ. 1, αν ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος απλογραφικού λογιστικού συστήματος,
δ) πεντακόσια (500) ευρώ για κάθε παράβαση των περ. β), γ), δ) και στ) της παρ. 1, αν ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος διπλογραφικού λογιστικού συστήματος,
ε) δύο χιλιάδες πεντακόσια (2.500) ευρώ, στις περ. ε),
ζ), η) και ιδ) της παρ. 1,
στ) πεντακόσια (500) ευρώ, ανά φορολογικό έλεγχο, για παραβάσεις των περ. ια) και ιβ) της παρ. 1,
ζ) [Έχει καταργηθεί],
η) πεντακόσια (500) ευρώ, ανά φορολογικό έλεγχο, αν ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος, και χίλια (1.000) ευρώ, ανά φορολογικό έλεγχο, αν ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος στις περ. ιε) και ιστ) της παρ. 1,
θ) ίσο με το διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας των στοιχείων λιανικής πώλησης που εκδίδονται για τη συναλλαγή, για κάθε παράβαση της περ. ιζ) της παρ. 1,
ι) σε περίπτωση μη υποβολής, εκπρόθεσμης υποβολής ή υποβολής ανακριβούς δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9) επιβάλλεται πρόστιμο γι’ αυτήν με την πράξη προσδιορισμού του φόρου, η οποία εκδίδεται βάσει της ως άνω δήλωσης. Σε περίπτωση υποβολής δηλώσεων στοιχείων ακινήτων για περισσότερα του ενός (1) έτη, επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο, εφόσον στις δηλώσεις αυτές επαναλαμβάνονται οι ίδιες μεταβολές. Με απόφαση του Διοικητή καθορίζεται η διαδικασία επιβολής του ανωτέρω προστίμου, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή των δύο πρώτων εδαφίων της παρούσας περίπτωσης. Δεν επιβάλλεται πρόστιμο στις δηλώσεις Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων – πράξεις προσδιορισμού φόρου, οι οποίες συντίθενται μηχανογραφικά από τη Φορολογική Διοίκηση.
ια) πεντακόσια (500) ευρώ για κάθε παράβαση της περ. ιη) της παρ. 1,
ιβ) εκατό (100) ευρώ, για κάθε παράβαση της παρ. 1Α.

Δεν επιβάλλονται τα πρόστιμα του παρόντος άρθρου, σε περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης Φ.Π.Α. ή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η σχετική αρχική δήλωση έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Τα πρόστιμα του παρόντος δεν επιβάλλονται, σε περίπτωση υποβολής:

α) εκπρόθεσμης αρχικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού προσώπου ή νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, από την οποία το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή είναι έως εκατό (100) ευρώ,

β) εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού προσώπου ή νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, από την οποία το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως εκατό (100) ευρώ.»

«Προσθέστε τον Οδηγό του Πολίτη ως πηγή ενημέρωσης στην Google»

Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)