Σημαντικές αλλαγές στην χορήγηση και το επίδομα της γονικής άδειας

Με διάταξη του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εργασίας με τίτλο: «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις», που τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση, επέρχονται σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς χορήγησης της γονικής άδειας.

Ειδικότερα καταργείται ο περιορισμός της συμπλήρωσης ενός έτους πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη μεταξύ της λήξης της γονικής άδειας για ένα παιδί και της χορήγησης άδειας για επόμενο παιδί. Με τη ρύθμιση, το δικαίωμα γονικής άδειας για κάθε παιδί παραμένει αυτοτελές, χωρίς να απαιτείται πλέον η μεσολάβηση του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Διατηρείται, ωστόσο, η γενική προϋπόθεση της συμπλήρωσης ενός έτους συνεχόμενης απασχόλησης ή απασχόλησης με διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου στον ίδιο εργοδότη για τη θεμελίωση του δικαιώματος.

Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα δικαιούται γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών για την ανατροφή του παιδιού, την οποία μπορεί να λάβει συνεχόμενα ή τμηματικά, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το όγδοο έτος της ηλικίας του. Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού ηλικίας έως οκτώ ετών, η άδεια χορηγείται από την ένταξή του στην οικογένεια.

Για τους δύο πρώτους μήνες της άδειας, η ΔΥΠΑ καταβάλλει σε κάθε γονέα μηνιαίο επίδομα ίσο με τον εκάστοτε ελάχιστο νομοθετημένο μισθό, καθώς και την αναλογία των δώρων εορτών και του επιδόματος άδειας. Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, το δικαίωμα στη γονική άδεια και στο επίδομα είναι αυτοτελές για καθένα από αυτά. Ειδική πρόβλεψη ισχύει για τους γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων, οι οποίοι δικαιούνται να λάβουν την άδεια ξεχωριστά για κάθε παιδί, συνεχόμενα ή διακεκομμένα, καθώς και επίδομα για δύο επιπλέον μήνες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν μαζί. Διπλάσια άδεια και επίδομα δικαιούνται επίσης οι μόνοι γονείς λόγω θανάτου του άλλου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης του παιδιού από τον άλλο γονέα.

Σε περίπτωση λήξης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου, η γονική άδεια διακόπτεται, αλλά μπορεί να συνεχιστεί εφόσον η σύμβαση ανανεωθεί ή παραταθεί ή εφόσον ο εργαζόμενος συνάψει σύμβαση εργασίας με άλλον εργοδότη, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.

Η αίτηση για τη χορήγηση της γονικής άδειας υποβάλλεται στον εργοδότη εγγράφως ή ηλεκτρονικά, τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την έναρξή της, με προσδιορισμό της ημερομηνίας έναρξης και λήξης. Σε έκτακτες περιπτώσεις, η άδεια μπορεί να ζητηθεί σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Ο εργοδότης οφείλει, έπειτα από διαβούλευση με τον εργαζόμενο, να απαντήσει άμεσα και το αργότερο εντός ενός μήνα. Η άδεια χορηγείται στον χρόνο που ζητείται, εκτός εάν η απουσία του εργαζομένου προκαλεί σοβαρή διατάραξη της λειτουργίας της επιχείρησης. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης υποχρεούται να αιτιολογήσει εγγράφως την αναβολή και να προτείνει, εφόσον είναι δυνατόν, εναλλακτικές ημερομηνίες ή ευέλικτους τρόπους χορήγησης. Σε κάθε περίπτωση, η άδεια πρέπει να χορηγηθεί εντός δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης.

Απόλυτη προτεραιότητα στη χορήγηση της άδειας προβλέπεται για γονείς με αναπηρία, γονείς παιδιών με αναπηρία ή με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια, πολύτεκνους, μονογονείς στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, καθώς και για γυναίκες μετά την άδεια μητρότητας και την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας. Προτεραιότητα προβλέπεται επίσης για γονείς παιδιών που νοσηλεύονται ή ασθενούν, για γονείς λόγω αναπηρίας ή σοβαρής ασθένειας του συζύγου, του συντρόφου συμβίωσης ή συγγενούς, για γονείς πολύδυμων τέκνων και για γονείς μετά από πρόωρο τοκετό.

Η άδεια μπορεί να χορηγείται και με ευέλικτες μορφές, όπως μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή συγκεκριμένες ημέρες άδειας σε εβδομαδιαία ή μηνιαία βάση, χωρίς να θίγεται το δικαίωμα του εργαζομένου στο επίδομα. Ο εργαζόμενος προσδιορίζει στην αίτησή του τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο επιθυμεί να κάνει χρήση της άδειας, ενώ ο εργοδότης εξετάζει το αίτημα λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της επιχείρησης και του εργαζομένου. Σε περίπτωση απόρριψης, οφείλει να αιτιολογήσει γραπτώς την απόφασή του εντός ενός μήνα. Η γονική άδεια αναρτάται στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Κατά τη διάρκεια της άδειας, οι εργαζόμενοι διατηρούν το δικαίωμα ενημέρωσης και συμμετοχής στις διαδικασίες προαγωγών και εσωτερικής στελέχωσης κενών θέσεων εργασίας, χωρίς διακρίσεις. Ο χρόνος για τον οποίο καταβάλλεται επίδομα από τη ΔΥΠΑ λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στους κλάδους κύριας σύνταξης και ασθένειας, καθώς και στην επικουρική ασφάλιση, με τις προβλεπόμενες εισφορές να υπολογίζονται επί του ποσού του επιδόματος. Για το μη επιδοτούμενο διάστημα, ο εργαζόμενος μπορεί να αναγνωρίσει τον χρόνο απουσίας του και να εξασφαλίσει πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

Μετά τη λήξη της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη ή ανάλογη θέση εργασίας, με όχι λιγότερο ευνοϊκούς όρους, καθώς και να επωφεληθεί από τυχόν βελτιώσεις των συνθηκών εργασίας που θα δικαιούνταν κατά την απουσία του. Ο χρόνος της γονικής άδειας λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας για τον υπολογισμό των αποδοχών, τη χορήγηση της ετήσιας κανονικής άδειας και του επιδόματος άδειας, την επαγγελματική εξέλιξη και τον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσης. Τέλος, το επίδομα γονικής άδειας παραμένει αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο, δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή τρίτους και δεν προσμετράται στο συνολικό πραγματικό ή τεκμαρτό οικογενειακό εισόδημα.

Η σχετική διάταξη του παραπάνω νομοσχεδίου έχει ως εξής:

Άρθρο 27
Διευκόλυνση λήψης γονικής άδειας – Τροποποίηση άρθρου 231 Κώδικα Εργατικού Δικαίου

Στο άρθρο 231 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025, Α΄ 121), με το οποίο κωδικοποιήθηκε το άρθρο 28 του ν. 4808/2021 (Α΄ 101), περί της γονικής άδειας, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3, μετά από τις λέξεις «για το καθένα από αυτά», διαγράφονται οι λέξεις «, εφόσον από τη λήξη της άδειας που δόθηκε για το προηγούμενο παιδί μεσολάβησε ένας (1) χρόνος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, εκτός αν ορίζεται ευνοϊκότερα από ειδική διάταξη νόμου, διαταγμάτων, κανονισμών, συλλογικών συμβάσεων εργασίας, διαιτητικών αποφάσεων ή συμφωνιών εργοδοτών και εργαζομένων», β) η παρ. 4 καταργείται και το άρθρο 231 διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 231
Γονική άδεια

«1. Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα έχει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα γονικής άδειας για την ανατροφή του παιδιού, διάρκειας τεσσάρων (4) μηνών, την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει συνεχόμενα ή τμηματικά, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει την ηλικία των οκτώ (8) ετών, με σκοπό την εκπλήρωση των ελάχιστων υποχρεώσεων ανατροφής προς αυτό. Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου ηλικίας έως οκτώ (8) ετών, η γονική άδεια χορηγείται από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια.

2. Για τη χορήγηση της γονικής άδειας, ο εργαζόμενος γονέας πρέπει να έχει συμπληρώσει ένα (1) έτος συνεχόμενης ή με διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου στον ίδιο εργοδότη, εκτός αν ορίζεται ευνοϊκότερα από ειδική διάταξη νόμου, διαταγμάτων, κανονισμών, συλλογικών συμβάσεων εργασίας, διαιτητικών αποφάσεων ή συμφωνιών εργοδοτών και εργαζομένων.

3. Για τους δύο (2) πρώτους μήνες της γονικής άδειας, η Δ.ΥΠ.Α. υποχρεούται να καταβάλλει επίδομα γονικής άδειας στον κάθε γονέα, μηνιαίως, ποσού ίσου με τον ελάχιστο νομοθετημένο μισθό, όπως κάθε φορά καθορίζεται, καθώς και αναλογία δώρων εορτών και επιδόματος άδειας με βάση το προαναφερόμενο ποσό. Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, το δικαίωμα των γονέων στη γονική άδεια και στο επίδομα είναι αυτοτελές για το καθένα από αυτά. Κατ’ εξαίρεση, γονείς διδύμων, τριδύμων ή και περισσότερων πολύδυμων τέκνων δικαιούνται να λάβουν τη γονική άδεια για κάθε παιδί ξεχωριστά, διακεκομμένα ή και συνεχόμενα και δικαιούνται να λάβουν το επίδομα της παρούσας για δύο (2) μήνες επιπλέον, ανεξαρτήτως του αριθμού των παιδιών που γεννήθηκαν μαζί. Γονείς μόνοι, λόγω θανάτου του άλλου γονέα ή λόγω ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης του τέκνου από τον άλλο γονέα, δικαιούνται τη γονική άδεια και το επίδομα εις διπλούν.

4. [Καταργείται].

5. Η γονική άδεια διακόπτεται με τη λήξη της σύμβασης ορισμένου χρόνου και δύναται να συνεχιστεί σε περίπτωση ανανέωσης ή παράτασης της σύμβασης εργασίας ή και σε περίπτωση που ο εργαζόμενος συνάψει σύμβαση εργασίας με άλλο εργοδότη, με την επιφύλαξη της παρ. 2.

6. Η γονική άδεια χορηγείται συνεχόμενα, τμηματικά ή με άλλο ευέλικτο τρόπο, με βάση σχετική αίτηση του γονέα, η οποία υποβάλλεται στον εργοδότη με κάθε πρόσφορο τρόπο εγγράφως ή ηλεκτρονικά και στην οποία προσδιορίζει την έναρξη και τη λήξη της. Η αίτηση υποβάλλεται στον εργοδότη τουλάχιστον ένα (1) μήνα πριν την έναρξη της άδειας, εκτός εάν συντρέχουν έκτακτοι λόγοι, οι οποίοι καθιστούν αναγκαία την έναρξη της άδειας σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Ο εργοδότης, κατόπιν διαβούλευσης, απαντά στην αίτηση του εργαζομένου άμεσα και κατ’ ανώτατο εντός ενός (1) μηνός από την υποβολή της. Ο εργοδότης υποχρεούται να χορηγήσει την άδεια στον αιτούμενο χρόνο, εκτός αν αυτό θα διατάρασσε σοβαρά την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης. Σε αυτήν την περίπτωση, υποχρεούται να τεκμηριώσει εγγράφως τον λόγο αναβολής χορήγησής της προς τον εργαζόμενο και δύναται να προτείνει προς αυτόν εναλλακτικές λύσεις ως προς τον χρόνο χορήγησής της ή ευέλικτους τρόπους χορήγησής της. Σε κάθε περίπτωση, ο εργοδότης υποχρεούται να χορηγήσει τη γονική άδεια εντός δύο (2) μηνών από την υποβολή της αίτησης. Αιτήσεις γονέων με αναπηρία, γονέων παιδιών με αναπηρία, με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια, πολύτεκνων και μόνων γονέων λόγω θανάτου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης τέκνων, καθώς και γυναικών μετά την άδεια μητρότητας και την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας, χορηγούνται με απόλυτη προτεραιότητα. Επίσης, προτεραιότητα δίνεται στις αιτήσεις γονέων παιδιών λόγω νοσηλείας ή ασθένειας του παιδιού ή λόγω αναπηρίας ή σοβαρής ασθένειας συζύγου, συντρόφου συμβίωσης, συγγενούς, γονέων παιδιών διδύμων, τριδύμων ή και περισσότερων πολύδυμων τέκνων, καθώς και γονέων έπειτα από πρόωρο τοκετό. Η γονική άδεια, έπειτα από σχετική αίτηση του εργαζόμενου, δύναται εναλλακτικά να χορηγείται με κάθε ευέλικτο τρόπο που εξυπηρετεί τα μέρη, όπως ενδεικτικά με τη μορφή μειωμένου ημερήσιου ωραρίου ή σε ημέρες άδειας, οι οποίες μπορούν να κατανέμονται σε εβδομαδιαία ή σε μηνιαία βάση, χωρίς να θίγεται το δικαίωμα του εργαζομένου να λάβει το επίδομα γονικής άδειας. Στην περίπτωση αυτήν, ο εργαζόμενος, με την αίτησή του, προσδιορίζει τον αντίστοιχο χρόνο του συνόλου ή του τμήματος της γονικής άδειας που επιθυμεί να λάβει με ευέλικτο τρόπο, καθώς και το είδος της ευελιξίας του οποίου επιθυμεί να κάνει χρήση. Ο εργοδότης εξετάζει την αίτηση, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της επιχείρησης και του εργαζομένου και τεκμηριώνει γραπτώς απόρριψή της, εντός ενός (1) μηνός από την υποβολή της.

7. Η γονική άδεια αναρτάται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

8. Κατά τη διάρκεια της γονικής άδειας παρέχεται προς τους εργαζομένους ενημέρωση για τις διαδικασίες προαγωγών και για την εσωτερική στελέχωση κενών θέσεων εργασίας και πρέπει να τους επιτρέπεται να συμμετέχουν σε αυτές τις διαδικασίες και να υποβάλλουν υποψηφιότητα για αυτές τις θέσεις, χωρίς καμία διάκριση σε βάρος τους.

9. Ο χρόνος του τμήματος της άδειας κατά τον οποίο ο εργαζόμενος λαμβάνει επίδομα από τη Δ.ΥΠ.Α. λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στους κλάδους κύριας σύνταξης και ασθένειας του οικείου ασφαλιστικού φορέα, καθώς και στους οικείους φορείς επικουρικής ασφάλισης, οι δε προβλεπόμενες εισφορές υπολογίζονται επί του κατά περίπτωση αναφερόμενου παραπάνω ποσού, από το οποίο η Δ.ΥΠ.Α. παρακρατεί την προβλεπόμενη εισφορά ασφαλισμένου και την αποδίδει στον οικείο ασφαλιστικό φορέα, μαζί με την προβλεπόμενη εισφορά εργοδότη που βαρύνει τη Δ.ΥΠ.Α.. Για τον μη επιδοτούμενο χρόνο γονικής άδειας, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη τόσο για τη θεμελίωση του ασφαλιστικού δικαιώματος όσο και για τον υπολογισμό του ποσού της σύνταξης, ο γονέας δύναται να αποκτήσει πλήρη ασφαλιστική κάλυψη από τον ασφαλιστικό του φορέα κατόπιν αναγνώρισης του χρόνου απουσίας του, σύμφωνα με το άρθρο 40 του ν. 2084/1992 (Α’ 165), εφόσον δεν έχει συμφωνηθεί να του καταβάλει αποδοχές ο εργοδότης.

10. Μετά τη λήξη της γονικής άδειας, ο εργαζόμενος γονέας δικαιούται να επιστρέψει στην ίδια θέση εργασίας ή σε ισοδύναμη ή ανάλογη θέση, με όχι λιγότερο ευνοϊκούς επαγγελματικούς όρους και να επωφεληθεί από οποιαδήποτε βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την οποία θα δικαιούνταν κατά την απουσία του.

11. Ο χρόνος απουσίας των εργαζομένων από την εργασία τους λόγω γονικής άδειας, λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας για τον υπολογισμό των αποδοχών τους, τη χορήγηση της ετήσιας κανονικής άδειας απουσίας και του επιδόματος άδειας, την επαγγελματική εξέλιξη, καθώς και για τον υπολογισμό της αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσής τους.

12. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Εσωτερικών, δύνανται να ρυθμίζονται η διαδικασία, ο τρόπος και οι λοιπές προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου αυτού, καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια. Η έκδοση της απόφασης αυτής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή αυτού του άρθρου.

13. Το επίδομα γονικής άδειας είναι αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης αντίθετης διάταξης, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη στη φορολογική διοίκηση, στο δημόσιο, στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, στα νομικά πρόσωπα των τελευταίων και στα ασφαλιστικά ταμεία ή στα πιστωτικά ιδρύματα για το δημόσιο και για τρίτους, και δεν προσμετράται στο συνολικό, πραγματικό ή τεκμαρτό οικογενειακό εισόδημα.».

«Προσθέστε τον Οδηγό του Πολίτη ως προτιμώμενη πηγή ενημέρωσης στην Google»

Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)