Συστάσεις από τους φυσικοθεραπευτές για σχολική τσάντα, κάθισμα στο θρανίο, οθόνες, φυσική δραστηριότητα

Συστάσεις από τους φυσικοθεραπευτές για σχολική τσάντα, κάθισμα στο θρανίο, οθόνες, φυσική δραστηριότητα.

Πρακτικές συμβουλές προς γονείς και παιδιά για την προστασία της πλάτης και του μυοσκελετικού συστήματος στο σπίτι και στο σχολείο εξέδωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ) με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.

Πέντε είναι τα βασικά μηνύματα του ΠΦΣ προς γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές:

• Όσο πιο ελαφριά είναι η σχολική τσάντα, τόσο το καλύτερο
• Όταν το φορτίο είναι μεγάλο και η διαδρομή το επιτρέπει, η τσάντα με ρόδες αποτελεί προτιμητέα επιλογή
• Το σακίδιο πλάτης πρέπει να φοριέται και στους δύο ώμους. Πρέπει επίσης να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη
• Δεν υπάρχει μία «τέλεια» στάση στο θρανίο. Η θέση πρέπει να είναι άνετη και να αλλάζει συχνά
• Το διάλειμμα και η καθημερινή σωματική δραστηριότητα αποτελούν ουσιαστικό μέρος της πρόληψης

Η σχολική τσάντα αποτελεί καλό σημείο εκκίνησης της πρόληψης. Και αυτό διότι πρόκειται για ένα καθημερινό φορτίο που μπορεί σχετικά εύκολα να περιοριστεί.

Πριν φύγει το παιδί για το σχολείο, είναι σημαντικό να μεταφέρει μόνο όσα χρειάζεται για τη συγκεκριμένη ημέρα. Βιβλία, τετράδια, φάκελοι, παγούρια και ηλεκτρονικές συσκευές μπορούν να αυξήσουν σημαντικά το συνολικό βάρος, χωρίς αυτό να γίνεται πάντοτε αντιληπτό.

Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο βάρους που να μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα παιδιά. Ο κανόνας είναι να επιδιώκεται το μικρότερο δυνατό φορτίο.

Η Αμερικανική Εταιρεία Φυσικοθεραπείας (APTA) συνιστά να μην υπερβαίνει το βάρος της σάκας το 10% του σωματικού βάρους του παιδιού. Είναι όμως σημαντικό να παρατηρούν οι γονείς την αντίδραση του ίδιου του παιδιού, τονίζει ο ΠΣΦ. Το φορτίο πρέπει να μειωθεί εάν το παιδί:

• Δυσκολεύεται να σηκώσει την τσάντα
• Γέρνει έντονα προς τα εμπρός
• Αναφέρει πόνο και δυσφορία

Όταν το παιδί χρειάζεται να μεταφέρει σχετικά μεγάλο βάρος, η τσάντα με ρόδες μπορεί να αποτελεί πολύ καλή και συχνά προτιμητέα επιλογή, καθώς περιορίζει τη συνεχή φόρτιση της πλάτης και των ώμων.

Η χρήση της είναι πολύ πρακτική όταν η διαδρομή προς και από το σχολείο είναι σχετικά επίπεδη και το σχολικό περιβάλλον επιτρέπει τη χρήση της.

Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές συνθήκες μετακίνησης του παιδιού. Σε ένα σχολείο με πολλές σκάλες, παραδείγματος χάριν, η τσάντα με ρόδες πρέπει να σηκώνεται συχνά. Έτσι περιορίζεται το πλεονέκτημά της.

Σε κάθε περίπτωση, εάν προτιμήσετε σάκα με ρόδες, βεβαιωθείτε ότι η λαβή της είναι ρυθμισμένη στο ύψος του παιδιού. Επιπλέον, η μεταφορά πρέπει να γίνεται χωρίς παρατεταμένη στροφή του κορμού.

Εάν προτιμήσετε σακίδιο πλάτης, είναι σημαντικό να διαθέτει δύο φαρδείς και ρυθμιζόμενους ιμάντες. Το παιδί πρέπει την φορά και στους δύο ώμους και όχι μόνο στον έναν. Ρυθμίστε την επίσης με τρόπο, ώστε να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη του και να μην κρέμεται χαμηλά.

Τα βαρύτερα αντικείμενα είναι προτιμότερο να τοποθετούνται όσο γίνεται πιο κοντά στην πλάτη. Οι διαφορετικές θήκες μπορούν να χρησιμοποιούνται για καλύτερη κατανομή του φορτίου.

Ο ΠΣΦ συνιστά σε γονείς και παιδιά να ελέγχουν καθημερινά την τσάντα για να αφαιρούν ότι δεν είναι απαραίτητο για την επόμενη ημέρα στο σχολείο. Εάν υπάρχει η δυνατότητα να αφήνονται βιβλία και σχολικό υλικό στο σχολείο, είναι προτιμότερο. Αυτό θα προφυλάξει το παιδί από την άσκοπη μετακίνηση μεγάλου βάρους.

Η σχολική τσάντα δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σκολίωση ή μόνιμη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, μια υπερβολικά βαριά τσάντα ή η λανθασμένη χρήση της μπορεί να συνδέεται με πόνο ή ενόχληση στην πλάτη, τον αυχένα και τους ώμους.

Ο ΠΣΦ τονίζει την ανάγκη να μην αναπαράγονται μύθοι που προκαλούν αδικαιολόγητη ανησυχία σε γονείς και παιδιά.

Η σωστή θέση στο θρανίο δεν είναι μία άκαμπτη ή «στρατιωτική» στάση που πρέπει να διατηρείται για ώρες, τονίζει ο ΠΣΦ. Το ζητούμενο είναι μια άνετη και υποστηριζόμενη θέση:

• Η πλάτη πρέπει να στηρίζεται
• Οι ώμοι να παραμένουν χαλαροί
• Οι αγκώνες να βρίσκονται σε άνετη θέση
• Τα πέλματα των ποδιών να πατούν σταθερά στο δάπεδο (ή όταν χρειάζεται σε υποπόδιο)

Επιπλέον, το κάθισμα και το θρανίο στο σχολείο πρέπει, όσο είναι δυνατόν, να ανταποκρίνονται στο ύψος και στις ανάγκες του παιδιού.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μην καλλιεργείται η αντίληψη ότι υπάρχει μία και μοναδική στάση που πρέπει να διατηρείται συνεχώς. Τα παιδιά πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν θέση, να μετακινούνται στην καρέκλα, να σηκώνονται και να περπατούν στα διαλείμματα. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο να αποφεύγεται, είναι η παρατεταμένη ακινησία.

Ό,τι ισχύει για τη στάση του σώματος στο σχολείο, ισχύει ουσιαστικά και για το διάβασμα στο σπίτι. Η καρέκλα και το γραφείο πρέπει να επιτρέπουν στο παιδί να κάθεται άνετα, χωρίς να σηκώνει τους ώμους ή να σκύβει υπερβολικά.

Εξίσου σημαντικό είναι η μελέτη να μην πραγματοποιείται χωρίς διακοπή για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Μικρά και τακτικά διαλείμματα, κατά τα οποία το παιδί σηκώνεται, περπατά ή κινείται για λίγα λεπτά, είναι πιο χρήσιμα από την προσπάθεια να διατηρεί επί ώρες μια υποτιθέμενη «τέλεια» στάση σώματος.

Εάν το παιδί χρησιμοποιεί τάμπλετ, λάπτοπ ή/και κινητό, μπορεί να κάνει ακούσια παρατεταμένη κάμψη του αυχένα, ιδίως όταν κοιτάζει συνεχώς προς τα κάτω.

Για να αποφευχθεί αυτό, η οθόνη πρέπει να τοποθετείται πιο κοντά στο ύψος των ματιών του. Είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση τάμπλετ ή λάπτοπ πάνω στα γόνατα.

Και στην περίπτωση των οθονών, η βασική αρχή παραμένει η ίδια: συχνή αλλαγή θέσης και τακτικά διαλείμματα κίνησης.

Το διάλειμμα στο σχολείο δεν πρέπει να αποτελεί απλώς συνέχεια της καθιστικής ζωής του θρανίου. Ούτε να αναλώνεται μπροστά σε μία οθόνη. Είναι μία σημαντική ευκαιρία για περπάτημα, παιχνίδι, κίνηση και κοινωνική δραστηριότητα.

Η καθημερινή κίνηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασικό στοιχείο της υγείας και της ανάπτυξης του παιδιού.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 5–17 ετών τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα.

Η δραστηριότητα αυτή δεν χρειάζεται να έχει τη μορφή οργανωμένου αθλητισμού. Μπορεί να περιλαμβάνει παιχνίδι, περπάτημα, ποδήλατο, τρέξιμο ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα κρατά το παιδί ενεργό.

Ο πόνος στην πλάτη, στον αυχένα, στους ώμους ή στα άκρα δεν θα πρέπει να αγνοείται, όταν επιμένει, όταν επανέρχεται συχνά, ή περιορίζει την δραστηριότητα του παιδιού. Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται αξιολόγηση από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Ο ΠΣΦ αναφέρει ότι ένας φυσικοθεραπευτής, ο οποίος ο ειδικός της επιστήμης της κίνησης, μπορεί να αξιολογήσει την λειτουργικότητα, την στάση και την κίνηση και να παρέχει εξατομικευμένες συμβουλές, αναλόγως με τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)