Τι αλλάζει στην υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων

Τι αλλάζει στην υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων. Με διατάξεις στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο: «Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών – Πρόβλεψη μηχανισμών άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων – Ενίσχυση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού – Αναβάθμιση Πυροσβεστικής Ακαδημίας – Ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής και λοιπές διατάξεις – Τροποποιήσεις ν. 4662/2020, ν. 4555/2018, ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024», που κατατέθηκε στην Βουλή προς ψήφιση, επέρχονται τροποποιήσεις στο πλαίσιο για την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων και την υποβολή σχετικής δήλωσης μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών

Οι σχετικές διατάξεις του σχεδίου νόμου έχουν ως εξής:

Άρθρο 43
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων – Προσθήκη άρθρου 53ΙΔ στον ν. 4662/2020

Στον ν. 4662/2020 (Α’ 27) προστίθεται άρθρο 53ΙΔ ως εξής:

«Άρθρο 53ΙΔ
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Όργανα, διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων

1. Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού, καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της, σε οικοπεδικούς και λοιπούς ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:

α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής,
δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.

Υπόχρεοι κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα, σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143).

2. Οι δήμοι:

α) μεριμνούν, έως την 31η Μαΐου κάθε έτους, με κάθε πρόσφορο μέσο, για την ενημέρωση των υπόχρεων αναφορικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία τήρησης των υποχρεώσεων καθαρισμού,

β) διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1η Ιουνίου και έως την 31η Οκτωβρίου, και, σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, προβαίνουν στις ενέργειες της παρ. 4.

3. Οι υπηρεσίες του Π.Σ. επιλαμβάνονται, κατόπιν καταγγελιών που υποβάλλονται κατά το χρονικό διάστημα της περ. β) της παρ. 2, και διενεργούν ελέγχους. Σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, επιβάλλουν το πρόστιμο της παρ. 4 και ενημερώνουν τον οικείο δήμο για την ενέργεια αυτεπάγγελτου καθαρισμού.

4. Οι αρμόδιες αρχές, δήμοι και Π.Σ. επιβάλλουν για την παράβαση της υποχρέωσης καθαρισμού πρόστιμο ενός (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου. Ειδικά για πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να υποβάλλεται, και μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία 43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας» (Β΄ 6999).

Αν η ένσταση δεν γίνει δεκτή, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε (5) ημερών. Ειδικά στους περιφραγμένους ή επαρκώς περιτοιχισμένους χώρους, ο δήμος, πριν από τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, αιτείται από την κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία τη διενέργεια αυτοψίας για τη διαπίστωση συνδρομής υψηλού κινδύνου πρόκλησης ή ταχείας επέκτασης πυρκαγιάς. Σε περίπτωση που ο κίνδυνος αυτός διαπιστωθεί, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των χώρων του δευτέρου εδαφίου προς άρση του κινδύνου. Σε επείγουσες περιπτώσεις άμεσου και ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου πρόκλησης ή επέκτασης πυρκαγιάς, ο οποίος διαπιστώνεται με σχετικό έγγραφο της οικείας πυροσβεστικής υπηρεσίας, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση της διαδικασίας του τετάρτου εδαφίου, ο επείγων αυτεπάγγελτος καθαρισμός για την άμεση άρση του κινδύνου. 5. Το πρόστιμο και η δαπάνη σε περίπτωση καθαρισμού και απομάκρυνσης των υλικών από τον δήμο λόγω μη συμμόρφωσης, καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελούν έσοδα του δήμου και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190). Τα έσοδα από τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του Π.Σ. αποδίδονται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) στον Τομέα Πρόνοιας Υπαλλήλων του Π.Σ. του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας.

6. Αν δεν εντοπιστούν στοιχεία του υπόχρεου, ακολουθείται η διαδικασία του τέταρτου, πέμπτου και έκτου εδαφίου της παρ. 4, εξαιρουμένης της επιβολής προστίμου. Σε περίπτωση αποδεδειγμένης άμεσης συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της παρ. 1, επέρχεται μείωση του προστίμου της παρ. 4 σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και τις προϋποθέσεις της απόφασης της παρ. 9.

7. Με την παρούσα δεν θίγεται το από 13/22.4.1929 π.δ. (Α΄ 153), περί επικίνδυνων οικοδομών.

8. Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής προστασίας. 9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζονται ειδικότερα θέματα για τις ενέργειες καθαρισμού και αποκομιδής των υπολειμμάτων του, τον τρόπο, τη διαδικασία και τη διενέργεια ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, την επιβολή και τη διαδικασία είσπραξης των προστίμων, την περίπτωση μείωσης του προστίμου της παρ. 4 λόγω αποδεδειγμένης άμεσης συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της παρ. 1 και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.».

Άρθρο 44
Αρμοδιότητες Δήμων ως προς την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Αντικατάσταση υποπερ. 26 περ. β) παρ. Ι άρθρου 75 Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων

Η υποπερ. 26 της περ. β) της παρ. Ι του άρθρου 75 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), περί αρμοδιοτήτων των δήμων στον τομέα του περιβάλλοντος, αντικαθίσταται ως εξής:

«26. Οι Δήμοι ασκούν τις αρμοδιότητες ενημέρωσης των υπόχρεων καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, σύμφωνα με τους όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στα άρθρα 53Α και 53ΙΔ του ν. 4662/2020 (Α΄ 27).».

Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)