odigostoupoliti.eu
Τι είναι η σαλμονέλα. Συμπτώματα, μετάδοση και θεραπεία
Η μη τυφο-παρατυφική σαλμονέλλωση προκαλείται από τη Salmonella spp. ένα gram-αρνητικό βακτήριο, της οικογένειας των εντεροβακτηριοειδών. H νόσος εκδηλώνεται ως οξεία γαστρεντερίτιδα με διάρροια, που μπορεί να είναι αιματηρή, η οποία διαρκεί συνήθως 3-7 ημέρες και συνοδεύεται από πυρετό, κοιλιακό άλγος, μυαλγία, πονοκέφαλο, ναυτία και κάποιες φορές έμετο. Συνήθως τα συμπτώματα της σαλμονέλλωσης έχουν αιφνίδια έναρξη. Η αφυδάτωση αποτελεί επιπλοκή της νόσου, κυρίως στα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους.
Η Salmonella spp. μεταδίδεται μέσω της εντερο-στοματικής οδού. Ο συχνότερος τρόπος μετάδοσης είναι η κατανάλωση μολυσμένου με κόπρανα τροφίμου ή νερού. Η περίοδος επώασης του νοσήματος κυμαίνεται από 6 έως 72 ώρες (3 ημέρες).
Η θεραπεία της σαλμονέλλωσης είναι κατά κανόνα συμπτωματική (ενυδάτωση και αναπλήρωση ηλεκτρολυτών). Η χορήγηση αντιβιοτικών για την αντιμετώπιση της μη επιπλεγμένης νόσου δεν ενδείκνυται, διότι δε βραχύνει τη διάρκεια της νόσου, ενώ αντίθετα σχετίζεται με παράταση της φορίας και αυξημένο κίνδυνο υποτροπών. Ωστόσο, ένδειξη για λήψη αντιβιοτικών υπάρχει σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο βακτηριαιμίας
Η χορήγηση ανασταλτικών της εντερικής κινητικότητας, φαίνεται ότι καθυστερεί την αποδρομή της λοίμωξης και ότι αυξάνει την ανάγκη λήψης αντιμικροβιακής θεραπείας, οπότε θα πρέπει να αποφεύγεται
Αυξημένος είναι ο κίνδυνος σαλμονέλωσης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον πολλαπλασιασμό παθογόνων μικροοργανισμών στα τρόφιμα.
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) επισημαίνει ότι βασικές αιτίες μόλυνσης αποτελούν η ακατάλληλη συντήρηση, το ανεπαρκές μαγείρεμα και η διασταυρούμενη επιμόλυνση κατά την προετοιμασία των γευμάτων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα πουλερικά, τα αυγά και τα προϊόντα τους, καθώς και η διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας.
Η Salmonella είναι ένα Gram-αρνητικό, ραβδοειδές βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει διάρροια στον άνθρωπο. Πρόκειται για μικροσκοπικούς ζωντανούς οργανισμούς που μεταδίδονται μέσω των κοπράνων ανθρώπων ή ζώων σε άλλους ανθρώπους ή ζώα.
Η οικογένεια της Salmonella περιλαμβάνει περισσότερους από 2.300 ορότυπους βακτηρίων, οι οποίοι είναι μονοκύτταροι οργανισμοί τόσο μικροί ώστε δεν μπορούν να γίνουν ορατοί χωρίς μικροσκόπιο. Δύο ορότυποι, η Salmonella Enteritidis και η Salmonella Typhimurium, είναι οι πιο συχνοί και ευθύνονται για περίπου το ήμισυ όλων των λοιμώξεων στον άνθρωπο.
Στελέχη που δεν προκαλούν συμπτώματα στα ζώα μπορεί να προκαλέσουν ασθένεια στους ανθρώπους και αντίστροφα. Όταν υπάρχει σε τρόφιμα, η Salmonella συνήθως δεν επηρεάζει τη γεύση, την οσμή ή την εμφάνισή τους. Τα βακτήρια ζουν στον εντερικό σωλήνα μολυσμένων ανθρώπων και ζώων.
Τα βακτήρια Salmonella είναι γνωστό ότι προκαλούν ασθένειες εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια.
Αν και σε ορισμένα άτομα η σαλμονέλωση μπορεί να είναι ασυμπτωματική, οι περισσότεροι εμφανίζουν:
8 έως 72 ώρες μετά την κατανάλωση μολυσμένης τροφής.
Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:
Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε 4 έως 7 ημέρες.
Πολλοί ασθενείς αναρρώνουν χωρίς θεραπεία και μπορεί να μη χρειαστεί ποτέ να επισκεφθούν γιατρό. Ωστόσο, οι λοιμώξεις από Salmonella μπορεί να αποβούν απειλητικές για τη ζωή, ιδιαίτερα για:
Η Salmonella ζει στο έντερο των ανθρώπων και πολλών ζώων, συμπεριλαμβανομένων των πτηνών.
Η μετάδοση γίνεται συνήθως μέσω της κατανάλωσης τροφίμων που έχουν μολυνθεί με κόπρανα ζώων.
Η Salmonella που υπάρχει σε ωμό κρέας και πουλερικά μπορεί να επιβιώσει εάν τα τρόφιμα δεν μαγειρευτούν στη σωστή ελάχιστη εσωτερική θερμοκρασία, η οποία πρέπει να ελέγχεται με θερμόμετρο τροφίμων.
Η λοίμωξη μπορεί επίσης να προκληθεί μέσω διασταυρούμενης επιμόλυνσης, για παράδειγμα όταν οι χυμοί από ωμό κρέας ή πουλερικά έρθουν σε επαφή με έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, όπως οι σαλάτες.
Τα τρόφιμα μπορούν επίσης να μολυνθούν από τα άπλυτα χέρια ενός μολυσμένου χειριστή τροφίμων, είτε παρουσιάζει συμπτώματα είτε όχι.
Η Salmonella μπορεί επίσης να βρίσκεται στα κόπρανα ορισμένων κατοικίδιων ζώων, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν διάρροια. Οι άνθρωποι μπορεί να μολυνθούν αν δεν πλύνουν τα χέρια τους μετά από επαφή με αυτά.
Οποιοδήποτε ωμό τρόφιμο ζωικής προέλευσης μπορεί να περιέχει Salmonella, όπως:
Επίσης, ορισμένα φρούτα και λαχανικά μπορεί να φέρουν το βακτήριο.
Η Salmonella μπορεί να επιβιώσει και να προκαλέσει ασθένεια όταν:
Επιπλέον, το βακτήριο μπορεί να μεταφερθεί και σε άλλα τρόφιμα μέσω επαφής με ωμό κρέας ή πουλερικά.
Η σωστή υγιεινή και οι ασφαλείς πρακτικές χειρισμού των τροφίμων είναι απαραίτητες για την πρόληψη της σαλμονέλωσης.
Τα κρούσματα σαλμονέλωσης
Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον πολλαπλασιασμό της Salmonella
Η Salmonella πολλαπλασιάζεται γρήγορα όταν τα τρόφιμα παραμένουν σε θερμοκρασίες μεταξύ 5°C και 60°C (η λεγόμενη «ζώνη κινδύνου»). Το καλοκαίρι, εάν τα τρόφιμα δεν ψύχονται σωστά, ο αριθμός των βακτηρίων μπορεί να αυξηθεί σε επίπεδα που προκαλούν νόσο.
Συχνότερα υπαίθρια γεύματα
Τα μπάρμπεκιου, τα πικνίκ, οι εκδρομές και οι υπαίθριες εκδηλώσεις – πανηγύρια κ.α – δυσκολεύουν τη διατήρηση των τροφίμων στις σωστές θερμοκρασίες. Συχνά τα τρόφιμα παραμένουν εκτός ψυγείου για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αυξημένος κίνδυνος διασταυρούμενης επιμόλυνσης
Κατά την προετοιμασία γευμάτων σε εξωτερικούς χώρους μπορεί να χρησιμοποιούνται τα ίδια σκεύη ή επιφάνειες για ωμά και μαγειρεμένα τρόφιμα ή να μην υπάρχει επαρκής δυνατότητα πλυσίματος των χεριών και του εξοπλισμού.
Ανεπαρκές μαγείρεμα
Σε ψησταριές και μπάρμπεκιου, ιδιαίτερα στα πουλερικά και τα προϊόντα κιμά, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να μην επιτευχθεί η απαιτούμενη εσωτερική θερμοκρασία μαγειρέματος.
Αυξημένη κατανάλωση έτοιμων και ωμών τροφίμων
Το καλοκαίρι καταναλώνονται συχνότερα σαλάτες, φρούτα, σάντουιτς και άλλα τρόφιμα που δεν υφίστανται θερμική επεξεργασία. Αν έχουν επιμολυνθεί ή δεν έχουν πλυθεί σωστά, μπορούν να μεταδώσουν το βακτήριο.
Μεταφορά τροφίμων
Κατά τη μεταφορά τροφίμων στην παραλία, σε εκδρομές ή σε ταξίδια, συχνά δεν χρησιμοποιούνται ισοθερμικές τσάντες ή παγοκύστες, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η ψυκτική αλυσίδα.
Αυξημένη κατανάλωση γευμάτων εκτός σπιτιού
Το καλοκαίρι αυξάνεται η κατανάλωση τροφίμων σε εστιατόρια, καντίνες και εκδηλώσεις. Όσο περισσότερα γεύματα παρασκευάζονται και διακινούνται, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να συμβεί κάποιο σφάλμα στον χειρισμό ή τη συντήρηση των τροφίμων.
Η πρόληψη της σαλμονέλωσης βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που καλύπτει όλα τα στάδια της τροφικής αλυσίδας, από την πρωτογενή παραγωγή (εκτροφή ζώων), τη μεταποίηση και τη διανομή των τροφίμων έως και τον τελικό καταναλωτή.
Η σωστή διαχείριση και ο ασφαλής χειρισμός των τροφίμων, η αποφυγή της διασταυρούμενης επιμόλυνσης και το επαρκές μαγείρεμα σε ασφαλείς εσωτερικές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης από Salmonella.
7. Πώς μπορεί ο καταναλωτής να προλάβει τη σαλμονέλωση;
Η παρουσία βακτηρίων σε ωμά τρόφιμα ζωικής προέλευσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκληθεί ασθένεια. Το κλειδί για την πρόληψη της σαλμονέλωσης στο σπίτι, σε εστιατόρια, σε εκδηλώσεις ή οπουδήποτε αλλού είναι να αποτραπεί ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων και να καταστραφούν μέσω σωστού μαγειρέματος στην κατάλληλη ελάχιστη εσωτερική θερμοκρασία.
Ακολουθήστε τις παρακάτω οδηγίες ασφαλούς χειρισμού τροφίμων:
ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ: Πλένετε συχνά τα χέρια και τις επιφάνειες
ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ: Αποφύγετε τη διασταυρούμενη επιμόλυνση
ΜΑΓΕΙΡΕΜΑ: Μαγειρεύετε στις κατάλληλες θερμοκρασίες
Χρησιμοποιείτε πάντα θερμόμετρο τροφίμων για να βεβαιωθείτε ότι το εσωτερικό του τροφίμου έχει φτάσει στην ασφαλή θερμοκρασία.
Οι ελάχιστες ασφαλείς εσωτερικές θερμοκρασίες είναι:
ΨΥΞΗ: Ψύχετε τα τρόφιμα άμεσα
8. Το κοτόπουλο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή;
Εάν το κοτόπουλο περιλαμβάνεται στο γεύμα σας, ακολουθήστε τις παρακάτω οδηγίες κατά την αγορά, την προετοιμασία και την κατανάλωσή του.
Στο κατάστημα
Στο ψυγείο
Κατά την προετοιμασία
Κατά το μαγείρεμα
Μετά το γεύμα
Σε μια επιχείρηση μαζικής εστίασης, ο χειριστής τροφίμων διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη της σαλμονέλωσης. Τα βασικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόζει είναι τα εξής:
Μέτρα ατομικής υγιεινής
Πρόληψη διασταυρούμενης επιμόλυνσης
Σωστό μαγείρεμα
Ορθή συντήρηση τροφίμων
Καθαρισμός και απολύμανση
Παραλαβή και αποθήκευση πρώτων υλών
Εκπαίδευση και εφαρμογή HACCP
Η πρόληψη της σαλμονέλωσης στις επιχειρήσεις μαζικής εστίασης βασίζεται σε πέντε θεμελιώδεις αρχές:
Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)
Υποχρεωτική και αυτοδίκαιη άρση της δέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών από την ΔΟΥ μετά την πάροδο πενταετίας…
Διακοπή λειτουργίας ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Τι ισχύει για τους πλειστηριασμούς που διακόπηκαν Η Συντονιστική Επιτροπή Συμβολαιογραφικών…
ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Θυελλώδεις βόρειοι άνεμοι στο Αιγαίο εντάσεως 7 με 8 μποφόρ και πιθανώς πρόσκαιρα τοπικά…
Φωτιά τώρα, απόγευμα της Παρασκευής 31.7.2026, σε χαμηλή βλάστηση, στην περιοχή Αετός Καρύστου Ευβοίας. …
Φωτιά τώρα, απόγευμα της Παρασκευής 31.7.2026, σε χαμηλή βλάστηση, στην περιοχή Λάκκα Κάτσαρη του Ασπροπύργου…
Πως βλέπουμε ηλεκτρονικά τις τιμές ζώνης για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των ακινήτων (αντικειμενική…