Αναδρομικά και αυξήσεις στις συντάξεις: Ενημέρωση για την πρότυπη δίκη της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)
Σημαντική ανατροπή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες μειώσεις κρατήσεων και επιστροφές αναδρομικών σε εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, προμηνύεται από την επικείμενη απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027, μετά την θετική για τους συνταξιούχους εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου, σύμφωνα με την οποία η εισφορά θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ (1.468 ευρώ για το 2026) και όχι στο σύνολο του ποσού, όπως συμβαίνει σήμερα.
Η εισήγηση, η οποία συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θέτει ουσιαστικά υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του υφιστάμενου συστήματος κρατήσεων, καθώς εντοπίζει παραβιάσεις τόσο της αρχής της ισότητας όσο και της αρχής της αναλογικότητας. Εφόσον υιοθετηθεί από το Δικαστήριο, θα ανοίξει ο δρόμος για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ, με σημαντική ελάφρυνση για τους συνταξιούχους που έχουν κύρια σύνταξη ή άθροισμα κύριων συντάξεων πάνω από το όριο απαλλαγής.
Η βασική ένσταση αφορά το γεγονός ότι σήμερα η ΕΑΣ επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης, μόλις αυτή ξεπεράσει το προβλεπόμενο όριο των 1.400 ευρώ (1.468 ευρώ για το 2026). Κατά τον Γενικό Επίτροπο, η διαφορετική αυτή μεταχείριση δημιουργεί ζήτημα παραβίασης της συνταγματικής αρχής της ισότητας και θα πρέπει η ευνοϊκή ρύθμιση της απαλλαγής να επεκταθεί με τρόπο που να διασφαλίζει ίση και αναλογική επιβάρυνση.
Παράλληλα, η εισήγηση επισημαίνει ότι η εφαρμογή του συντελεστή της ΕΑΣ στο σύνολο της σύνταξης, χωρίς προοδευτική κλιμάκωση επί του ποσού που υπερβαίνει το όριο, προκαλεί δυσανάλογη οικονομική επιβάρυνση. Όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη τόσο μεγαλύτερη γίνεται η κράτηση, καθώς ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ποσό και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η εφαρμογή διαφορετικών συντελεστών ανά κλιμάκιο σύνταξης, με κάθε ποσοστό να επιβαρύνει αποκλειστικά το αντίστοιχο τμήμα του εισοδήματος. Με άλλα λόγια, η ΕΑΣ θα λειτουργεί με προοδευτικό τρόπο, όπως συμβαίνει με τη φορολογία, και όχι με την επιβολή ενός ενιαίου συντελεστή σε ολόκληρη τη σύνταξη.
Το όφελος από μια τέτοια αλλαγή μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Για παράδειγμα, συνταξιούχος που λαμβάνει σήμερα κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ επιβαρύνεται με ΕΑΣ 7%, δηλαδή με μηνιαία κράτηση 154 ευρώ. Εάν η εισφορά υπολογιστεί μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το σημερινό όριο των 1.468 ευρώ, τότε η κράτηση θα περιοριστεί στα 51,24 ευρώ, καθώς θα υπολογίζεται μόνο στα 732 ευρώ της διαφοράς. Έτσι, ο συγκεκριμένος συνταξιούχος θα έχει μηνιαίο όφελος περίπου 103 ευρώ ή έμμεση αύξηση της σύνταξής του κατά το ίδιο ποσό.
Από την ΕΑΣ επιβαρύνονται σήμερα περισσότεροι από 450.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Εφόσον η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι θετική, η κυβέρνηση θα πρέπει να προσαρμόσει το σύστημα κρατήσεων στη νέα δικαστική κρίση, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριζόντια μείωση της εισφοράς για τους δικαιούχους.
Ήδη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχουν εξεταστεί σενάρια αλλαγών με χαμηλότερα ποσοστά κρατήσεων, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν τη βάση για τις τελικές αποφάσεις, αναμόρφωσης του συστήματος.
Παράλληλα, ανοικτό παραμένει το ζήτημα των αναδρομικών για όσους έχουν υποστεί τις συγκεκριμένες κρατήσεις. Οι συνταξιούχοι που δεν έχουν ασκήσει μέχρι σήμερα αγωγή διατηρούν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν δικαστικά την επιστροφή ποσών που παρακρατήθηκαν.
Ειδικότερα, όσοι καταθέσουν αγωγές έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026 μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά για τις κρατήσεις των ετών 2024, 2025 και 2026. Για όσους προσφύγουν στη Δικαιοσύνη μέσα στο 2027, η διεκδίκηση περιορίζεται, σύμφωνα με το ισχύον χρονικό πλαίσιο παραγραφής, στις κρατήσεις του 2025 και του 2026. Αντίθετα, όσοι έχουν ήδη ασκήσει προσφυγές πριν από το 2026 μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ανάλογα με τον χρόνο κατάθεσης της αγωγής τους.
Δημοσιεύτηκε στον Οδηγό του Πολίτη (https://www.odigostoupoliti.eu)
